http://www.nana-journal.ru

Мы в соц.сетях

ЧИТАТЬ ОНЛАЙН


Баркалла ду хьуна , Нана . . . Печать Email

Сулейманов Ахъмад

Нене

 

Куьг ца кхочче ваьлча гена

Х1инцаъ хьоьга ла ца ло.

Йоллушехь хьуо г1ийла, къена,

Охьакхетарх со ларво.

 

 

Наб ма-кхийтти суна наггахь

Дуьхьал дог1у хьан амат,

Вижо г1ерташ, хьостуш доггах,

Дуьйцуш туьйра – 1бламат.

 

Набарх дека суна илли,

Нана, хийла баьхна ахь.

Сан даг чохь и даим хиллий,

Хьуна х1инца а хаац-техь?

 

Жимчохь сайна ахьа санна,

Ас декор и кхечарна.

Баркалла ду хьуна, Нана,

И раг1 соьга кхачарна.

1962 шо.

 

Раиса Ахматова

 

*   *   *

Все чаще по ночам

приходит мать.

Поправит мне, как в детстве,

одеяло.

Теперь лишь

начинаю понимать,

Как целый день

ее не доставало.

Велик очаг мой,

необъятен стол…

Она, наверно, многого не знала,

Но мне поплакать бы

в ее подол –

Я снова бы выносливее стала.

Ах, мама, мама!

Ты одна поймешь,

Без доказательств

и без объяснений,

Как снова

больно обжигает ложь,

Борьба неутолимых

самомнений.

Вот так, всю ночь,

поговорим без слов,

И станет легче,

будто груз мой скинут.

Таких живительных,

прекрасных снов

Вся тяготы мои не опрокинут.

 

 

Арсанукаев Шайхи

 

*   *   *

Б1аьстенан сирлачу

1уьйранна Нана,

Шен жима к1ант марахь

беша ели.

- Биши д1ахеца сан,

ког баккха 1ама, -

Бай т1е к1ант х1оттийна,

хьостуш, эли.

 

Цецдаьлла, доккхадеш,

хьоьжу бер хьалха,

Когаш бац, дависарш,

латта туьгуш.

Нене шен хьалахьаьжча,

б1аьргкхийти Малхах –

Сов хаза «диди» ду

цунна схьагуш!

 

Ц1аьххьана, ший а куьг

Малхе кховдийна,

Яьккхи шен дуьххьара г1улч

цунна т1е…

Некъ дика хуьлда хьан,

марша лелийла,

Даиман хуьлда хьан

некъ Малха т1е!

 

К1ант вийначу Ненан балхам

 

Доккхачу дуьненахь

Т1етовжа во1 воцуш,

Ма г1ийла йити ахь

Хьо вина хьайн Нана.

 

Яллалц ахь кхобур ю,

Елча, д1аюллур ю

Бохуш, хьо кхиийна

Хьайн нана лойла хьан.

 

Хьо воцчу дуьнене

Со муха хьоьжур ю?

Хьо воцчу дуьненахь

Со муха лелар ю?

 

Со елча, тезетахь

Кадам хьан оьцур бу?

Сан кошан г1евлангахь

Чурт а хьан х1оттор ду?

 

Мила ву хьо вожо

Герз хьуна хьажийнарг?

Хьо винчу хьан нанас

Ч1ир хьанга кховдор ю?

 

Кху маьлхан дуьненан

Серло кхин ца гайта,

Хьан б1аьргийн сирла нур

Цо х1унда кхолий-те?

 

Декхар

 

Сан иэхьан белшаш т1е,

Беза мохь хилла,

Дижна и, шо-шаре

Мел дели, дахлуш.

Дахаран сихаллехь,

Хьесапах тилла,

Лийли со, сайна т1ехь

И хилар дицлуш.

 

Ткъа х1инца, байттамал,

Г1ерташ и лара,

Хан яйар эрна ду,

Хи цестар санна.

Бац цуьнан хадо мах,

Дуста бац барам,

И такха тоьар яц

Йисина хан а…

 

1уьйренан маьлхан нур,

Воккхавер,

Б1аьрхиш;

Беттасин суьйренаш,

Шовданийн декар,

Доттаг1чун довха куьг,

Езачун б1аьргаш –

Доккха ду, 1аламат

Доккха ду декхар!

 

Х1ан-х1а, ницкъ кхочур бац

Хьан декхарх вала,

Лийли со тоам беш

Хьо кхаьбчахьана.

Вицвелла лийли со

Баркалла ала.

Гечдехьа Декхарна,

Гечдехьа,

Нана!

 

Рашидов Шаид

 

*   *   *

Эх1, юха а цхьа Нана

б1арзъелла хьийза,

Ла ца ло вожавар

шен жима к1ант.

Юха а ц1а дуьзна

зударий тийжа,

Тезет д1ах1оьттина,

даьсса гац г1ант.

 

Нохчийчохь денна а

тезеташ х1уьтту.

Адамаш, юй теша

вон данза юрт?

Вайнаха-м дерриге

орцанца луьтту,

Куьг хьоькхуш д1адуг1у

веллачун чурт.

 

Ма ч1ог1а къахьделла

нохчочун дахар!

Г1аддайна, ирс дайна

хьийзаш ду вай.

Собарде, ладог1а

хьекъале, бахарх,

Сихдели, ца къастий

1аьржа я к1айн.

 

Балано хьарчийна,

охьуш ду денна,

Ладог1арх хьалхахьа

маршо ца го.

Цхьаберш-м шаьш уьдуш бу,

мохк буьтуш, генна,

Кханенан цара а ойла ца йо.

 

Тахана цхьа Нана

б1арзъелла хьийза,

Ла ца луш вожавар

шен жима к1ант.

И саннарг т1едеъна

хийла а тийжа,

Уьш а хир дацара

вайн хиллехь барт.

 

Шайхиев Iалвади

Наной

 

Дахаран некъаш вайн

ДIадуьйлало

Дегнаш чохь хьомсарчу нанойн.

«ДIадижа, сан боли!» –

Вай тахкадо

Шайн марахь,

Аганахь цара.

 

Цкъа  мацца ма деза

Лаьттан ницкъ лан!

Аьхначу куьйгашца

Меллаш,

Ши биши схьалоций:

«ХIаъаний… хIан!.. –

Ког баккха Iамадо

Бераш.

Вай кхуьу. Кийча ду

Къийса а вай,

Кхоллам бу хIораннан

Шен-шен.

Наноша дIахоьцу

Куьйгаш масс-дайн,

Некъ дика бо цара

КIентийн.

 

ХIорамма озабо

Ша-шениг кхаж,

Къаьстачохь

Эзарнаш некъаш.

Кхин безам.

Кхин йовхо.

Кхин тайпа раж.

Кхин дахар,

Вайна церг къежош.

 

Амма цкъа цхьа зезаг

Цо кховдадо,

Къоьжачу патаршца

ДаьттIа.

«ДIадижа, сан боли!» –

Вай тахкадо.

Тахкадо

Вай НАНА-ЛАЬТТО.

 

Кусаев 1адиз

Ненан сингаттам

 

Ахь кийрахь къуьйлу мохь,

Б1аьрхиш хьан лекъна:

Сингаттам б1аьргаш чохь -

Ц1а чу т1ом беъна.

 

К1ант хьоьца ву, Нана,

Ойланаш деба:

Х1оьъно вуьйр-те кхана?

Я д1аьндарг теба?

 

Фильтропункт - къизалла:

Д1акхачахь, кхана

Стаг хилла, ца хилла,

Хуур ду хьанна?

 

К1ант лийр ву ца хууш

Бехке ву стенна?

Вайн синош д1ахудуш,

Т1ом кхехка денна.

 

Винера дика дан

Хьайн к1ант ахь, Нана,

Махкана г1улкх деш ган

Массо а нанна.

 

Ч1аг1ди: синтеме 1ер

Хир дац и мел ву,

Цундела нохчо вер

Салтичун мел бу.

 

Хьаг1-къиза т1ом кхехка

Кхузахь цундела.

Массанхьа ц1е техка,

Ва Веза Дела!

 

Иза чекхбаларе,

Дикне сатуьйсу…

Де д1адов балане -

Бераш д1адуьйшу.

Т1ом - ненан текъамаш,

Хулуш бац темаш…

К1ант вижна - цкъоцкъамаш

Ду г1енийн т1емаш!

 

Абдулаев Леча

 

*   *   *

Хьуна моьтту хир ду, Нана,

Хьо д1аяьлча, дуьне доьхна,

Хьох йисинчу уьйт1ахь, кертахь

Д1атуьйш доцу дог1а доьлху.

 

Моьтту хир ду, са ца хуьлу,

Малх д1абузий, са ца дов а,

Хьо т1ехь йоцу ц1е а, кхерч а

Пхьуьйра ханна кхин ца тов а.

 

Х1ан-х1а, Нана, хийцам боцуш,

Хьо д1аяларх-м, дуьне лаьтта.

Шен раг1 еъча, 1а а дулу,

Б1аьсте йолу х1окху лаьттахь.

 

Хийцам боцчу кху дуьненахь

Цхьаъ ду керла –

цу хьан к1ентан,

Нана йоцуш хила 1емаш,

Хала когаваха г1ертар.

 

*   *   *

«КIант!» - олий,

кхойкхура Нана.

«КIант!» - олий, кхойкхура Да.

Цхьа атта олура цара:

«ХIара диэ, дIора схьада…»

 

КIант-м вара тоххарехь Да,

КIант-м вара тоххарехь деда,

ХIетте а бер дара ша

Къеначу шен Нанна, Дена…

 

«К1ант!» - олий,

ца кхойкху Нана.

«К1ант!», - олий, ца кхойкху Да.

Кхин цкъа а эр ма дац цара:

«ХIара диэ, дIора схьада…»

 

Ткъа кIентан болар ду гIийла,

БIаьргаш а кхоьлина бу…

Дедех а хуьлуш ма хилла.

Да-нана дIадаьлча, буо.

 

Леча Ясаев

 

*   *   *

- Почему ты

такой неспокойный? -

Часто мать укоряла меня.

Я шагал,

чуть усталый, но гордый,

Твой упрек в суете хороня.

Но теперь я, усталый и робкий,

Не противлюсь седой простоте.

Сладость слов -

и привычных, и горьких -

Я познал лишь на этой черте.

Никогда я не жил одиноко -

Ты была где-то рядом всегда.

Увлекался я новой дорогой -

Верой ты согревала меня.

Ты так долго меня дожидалась,

Ты так часто прощала любя…

Оттого так беспечно мечталось,

Оттого забывал я тебя.

 

Руслан Юсупов

Матери

 

Седая

от нахлынувших страданий,

Уставшая от бесконечных бед,

Больная

от бомбежек и скитаний,

Ты выглядишь,

пожалуй, на сто лет.

Бессонница и вечная тревога

За сына и за дочь, что вдалеке.

За нас за всех

усердно молишь Бога

Ты

с четками в мозолистой руке.

Встречаешь, провожаешь,

ждешь с волненьем –

Покоя в сердце матери ведь нет.

И нянчишь

дома внуков с упоеньем,

Которыми

всегда наш дом согрет.

И дай же Бог

тебе не знать печали,

Не знать

непоправимых бед, потерь.

Чтоб с  горькими вестями

не встречали

И не стучались

с ними в нашу дверь.

Дай, Бог,

нам всем терпенья и удачи!

Храни нас

от насильственных смертей!

Чтоб матери,

рыдая, горько плача,

Не хоронили

собственных детей.

Дай мира нам,

избавь нас от гоненья,

Да сохрани

и женщин, и мужчин!

Избавь

от постоянного сомненья:

Вернется ли живым

с дороги сын?

2001г.

 

Лула Куни

Тихое

 

Вчера повзрослевшие дети ее

выкинули, не спросясь,

хлам, что пылился в кладовке:

мятые, но почему-то

надраенные до блеска

кастрюли;

чайник с отбитой эмалью,

тоже, зачем-то, очищенный

тщательно содой.

Вынесли из дому

старые снимки,

с которых родители,

в мешковатой одежде, юные,

смотрели на них,

улыбаясь наивно,

не замечая убогости быта,

что их тогда окружал.

Сожгли на костре

крохотные смешные

башмачки и платьица детские,

«старорежимные шмотки»,

которых сейчас и не носят...

 

В сумерках

она почему-то долго стояла

над тем пепелищем.

Потом, не поужинав, рано легла,

не пожелав, как обычно,

доброй им ночи.

 

Впрочем,

никто не заметил этих деталей -

в ожидании нового дня,

полного дел и забот.

Глупая старая женщина

тихо проплакала ночь,

боясь разбудить

уставших от дел домочадцев.

 

Утром

красивые сильные дети ее,

наскоро перекусив,

выбегали из дома -

учеба, работа, дела...

Хлопая дверью прихожей.

Тихая женщина

молча сидела в доме пустом.

Сквозняком заносило

в комнаты

запах гари вчерашней...

 

Старая женщина

тихо сидела в доме. Чужом.

 

Колыбельная

 

Мы примостимся

под крылом у Ночи.

Нас примет Ночь.

Спи, Дочь.

 

В мир

тянутся хрупкие стрелы почек.

Да сохранит их Ночь.

Спи. Дочь.

 

Росточек мой,

мир не даёт отсрочек.

Пусть не пугает Ночь.

Спи, Дочь.

 

 

Крик. Это птица.

Чего она хочет?

Рассвета. Но в мире Ночь.

Всё ещё Ночь. Спи, Дочь.

 

Малышка, обняв меня ручками,

что-то лопочет.

Рассвет мой,

я под крылом

охраню тебя в Ночь.

Спи, Дочь.

 

*   *   *

Мокрые ступни

в серую пыль окунув,

Мать отдохнёт

у обочины тихой дороги.

Стебли тугие

синей травы натянув,

Небо курлыкнет

щемящую ноту свободы.

Утро поглотит

сонную рябь тишины.

Звонкие стебли

плачуще лягут ей в ноги.

В синих глазах моей матери −

синяя стынь,

Первые проводы и ожидание,

светлые роды.

 

*   *   *

Печальный профиль

нахской пра-мадонны…

Над океаном гор

трепещут паруса.

Был сын. Был сыр в руке.

И − небо − пели горы…

 

Но жизнь свернулась

бесом в пятачке.

 

Джамалдаев Мовсур

Ненан йовхо

 

Хьо шелъелча, со шеллора.

Хьуо йохъелча, ахь вохвора.

Хьан долчуьнан со да вара,

Ца хилча со, эшна вара.

 

Ма хала хан яьккхир вайша,

Пеша таса дечиг доцуш,

Цкъа кхалла

чохь рицкъа доцуш,

Дела воцург гIодан воцуш.

 

Хьо амбаре балха яхча,

Цхьа чехка дарц делира вайна.

КIен кхохкарш цIа ас йохьура.

Дала рицкъа делира вайна.

 

Бахьанех а бахьна хуьлуш,

Лечура хьалха делира вайша.

Дела вара вайга хьоьжуш,

Рицкъа, беркат латтош вайна.

 

Нана

 

Буьйсанца ахь къуьйсу,

Набаро лаццалц.

Сан бIаьра хьо хьоьжу,

Арахь сатассалц.

 

Кхиаре сатуьйсуш,

Ден дукъ схьаэцан,

Кхане ю хьуна гуш

КIантах ирс эца.

 

КIант кхиъна вели хьан.

Нус керта еа.

Хьо хьийзо йолийна,

Хьо новкъаеъна.

 

КIант бIаьрзе ма хуьлу.

Цатешам, вас а

Ахь къайллах ловш хуьлу,

КIант гIар ца ваккха.

 

Дерриге лов ахьа,

КIентан ирс лохий.

ДIаюьжу Iожална,

ПаргIат а йолий.

 

Вер вуй-те къинойх сайн

Хьалха со, Нана?

Дог эца кIентан хьайн,

КъинтIера яла.

 

Ганаева Эльвира

Колыбельная

 

Снова звезды засветили,

И поет сверчок.

Снова месяц в небе светит –

Золотой рожок.

Вновь земная гладь укрыта

Бархатом ночи.

Спит земля, и засыпаем

С нею вместе мы.

Завтра все пойдет сначала:

Снова ясный день.

На востоке снова солнце

Сменит ночи тень.

Снова птицы защебечут,

Зажурчит ручей...

А пока все спят на свете.

Засыпай и ты.

 

Исмаилов Ваха

Нанна

 

Хьере ойла яьлла пана,

Дилха дог ткъа 1ийжадо,

Со кхиийна миска Нана,

Хьан юьхь-сибат ца дицло.

 

Ца йицло хьан деган йовхо,

Доза доцу дикалла.

Ца дицло хьан куьйгаш ховха,

Оьзда амал, адмалла.

 

Кийрахь лазам алсамболий,

Адмийн б1аьра хьоьжу со.

Цара-м нийса дешнаш олий,

Кхин т1е дагна 1аткъам бо...

 

Сайн сингаттам

дагчохь къуьйлуш,

Хийла новкъа йоккху хан,

Юх-юха а карладуьйлу

И д1адахна 1аьржа г1ан.

 

Йиэкъа елла шийла ойла!..

Хьоькху маьхьарш!..

Сийна ц1е!..

Эх1, кхин цхьанна а ма гойла

Иштта деъна ирча де.

 

Резванова Айза

Ненан лаам

 

Малх схьакхеташ я чубузуш,

Хенаш хуьйцу замано.

Ворх1 дуьненна го тосуьйтуш,

Ойла йойту балано.

 

Собаре дог кийрахь сецош,

Шашах б1аьргех уьду хиш.

Аьрру аг1он т1е куьг хьоькхуш,

Сингаттам бу Ненан гуш.

 

Цуьрриг шеко дагт1ехь йоцуш,

Муьлхха хенахь йоьллуш не1,

Нанас к1антах дог ца дуьллуш ,

Массо хенахь ларбо кхаъ.

 

- Х1унда бу

сан кхоллам къиза ? -

Бохуш, тийжаш Нана яц.

Къайлах хастам беш цо хеза,

Делера бен х1умма дац.

 

Добавить комментарий


Защитный код
Обновить

©НАНА: литературно-художественный, социально-культурологический женский журнал. Все права на материалы, находящиеся на сайте, охраняются в соответствии с законодательством РФ. При использовании материалов сайта гиперссылка на сайт журнала «Нана» обязательна.