Для восстановления архива, сгоревшего в результате теракта 04.12.2014г., редакция выкупает номера журнала за последние годы.
http://www.nana-journal.ru

ЧИТАТЬ ОНЛАЙН

Пресс-эстафета "ЧР - ДОМ ДРУЖБЫ"


Зама йоьду хьаьдда... Печать Email

Юсупов  ИбрахIим

 

* * *

Сан дашо сахьт ду-кха стоьла тIехь Iуьллуш,

Стомара дуьйна дIа иза-м ду сецна.

Ши цхьамза лаьтташ бу – кIадбелла-те уьш?

Ас дулахь, сахьт дола лур дуй-те хецна?

 

Моттало, сахьт санна, сецна Iа зама.

Амма и бакъ дац-кха – и йоьду хьаьдда.

Йоьду и сов сиха гуш йоцчу пана,

Челакха дин санна, реманах хаьдда.

 

Зама сан сахьтаца лелаш елар-кха,

Сан сахьтан цхьамзанаш шен архаш йолуш.

ТIаккха и даим сан карахь хир яр-кха,

Шен сацар, дIаяхар соьх доьзна долуш.

 

Сайн сахьтан цхьамзанаш юха хьовзийна,

ДIадахна бIешераш ас луьстур дара.

ДIаяхна и зама ерриг а зийна,

Ас цуьнах лаьцна цхьа байт язйийр яра.

 

ХIан-хIа, и хир дац-кха! Сатийсар – эрна!

Дуьйцуш а хета и туьйранах тера.

Геннара дуьйнна схьа кIад ца луш йогIург,

Сахьто а сацор яц, дойтуш ша боххург.

 

И-м чехка йоьдуш ю, шен чабол эцна,

Цхьа бере вац цунна лаьттахь нуьйр туьллуш…

Стомара дуьйна дIа кIадделла сецна

Сан дашо сахьт ду-кха стоьла тIехь Iуьллуш…

Хоттане, I973 шо

 

 

ГIАРГIУЛИЙН НАЗМА

 

Хийистехь вайшиъ лардеш, лаьтта гуьйре.

Шовдано вота етта тIулгаш тIехь.

ДIо мархаш ялош шен зIаьнаршца уьйре,

Малх каде хьийза баьлла гIушлакхехь.

 

Лаьттарчу ирсах хьоьгу стигал екош,

Хезаш ю къаьхьа назма гIаргIулийн.

Вайшиъ цIа доьду, дегнаш вовшех хьегош,

Йоццачу ханна кхузахь гар хуьлий…

 

ДIадоьду вайша шен-шен новкъа цIехьа,

Хиларх а ший а цхьана юьртахь Iаш.

ГIаргIулийн назма вай гуш гIелло гIаьххьа,

Ма хуьлда-кх и вайн ирсан тIома каш…

I977 шеран ноябран I0 де

* * *

Хьан бIаьрхиш ду, тIулгаш санна, деза,

Хьо йилхича ла ца ло соь, нана.

Суна уьш сайн даг тIе оьгуш хеза,

Меттан гуро хьо дIалаьцчахьана.

 

Денна оьгу бIаьрхиш – даккхийн чхараш.

Дерриг дог сан чевнех дуьзна цара.

Амма, нана, уьш дIайоьрзур яра,

Мотт буьтуш, хьо яьлча уча, ара...

Хоттане, 1976 шо

 

 

* * *

ВорхI бер ду вай цхьана ненан, ворхI.

Цхьана диттан ворхI га ду вай нийсса.

Стоьмаша ца бузахь гаьннийн мор,

Къа ду диттан. Дайна цуьнан ирс а.

 

ВорхI бер ду вай ненан. Цкъа делахь,

Нана – кIира, ткъа вай – цуьнан денош.

ШозлагIа, цу денойх цхьа де лахь,

Доьлху кIира, даккхий бIаьрхиш Iенош…

Хоттане, 1978 шо

 

 

* * *

Говрашна го, вайна санна, гIенаш:

Сирла Iуьйре, шайн бергаш тIехь тхи,

Шайн баккъаш тIе шийла догIа Iенаш,

Сийна бецаш, дедда доьду хи.

 

Говрашна го, вайна санна, гIенаш:

Кхесаш шаръеш, хьоькху къоьжа мох,

Хоттах дуьзна боьха, доьхна некъаш,

ТIекIелтоьхна аьхна аре, нох…

Хоттане, 1977 шо

 

 

* * *

Ткъесан лазар сих сан кхетта,

Нана, хьоьх со гIийла хьоьгу.

Iаьржа къинош дагах летта,

Йоьза стигал кийра оьгуш.

 

КIомарш санна, мархийн кховра

Деган чевнна тIе лацало.

Сиха йоьду денойн ковра,

Хьо къежлуш соь ма ла ца ло.

 

Ас хьан дика лардо, нана,

Дуьхьал тIом беш къизаллина.

Ахь доIанна лаьцна кана

Сан кхолламан сизах ийна.

 

Синпхенех сан шерша-шеддаш

Сингаттамо хьерчош къиза,

Нагахь со лахь хьаьдда-ведда,

Хьан дезар ду цхьалха йиса.

Къора йолош зевне байташ,

Мекха долахь иллийн догIа,

Айхьа суна гечдар гайта

КоштIе сийна зезаг догIа.

Хоттане, 1978 шо

 

 

* * *

Екхна суьйре. Цуьнан сийна

ХIаваъ даьржа генна дIа.

Цхьа кIира-м дIадаьлла дийнна

Хьо ца гуш, со цхьалха Iаш.

 

Со-м хьо йолчу жимма Iийна,

Кхочур ву вайн ирсан сийнна...

 

Ткъа, хьан цIечу беснийн дари –

Суна боьгIна гура бу.

Вайна юккъе йижна аре

ГIаттаяр – сан декхар ду.

 

Со хьайн оьзда хьаша ларий,

Лолахь суна довха дари...

 

Ас тIехьарчош и сайн сина,

Дагах нуьре ларча ер.

Цхьа дехар ду хьоьга кхин а –

Сатуьйсуш, хьо кийчча Iер...

 

Со-м хьо йолчу жимма Iийна

Кхочур ву, сайн ойла зийна...

Хоттане, 1977 шо

 

 

* * *

Хьо дIаяха.

НеI ю цIийзаш цIийнан.

Хьо дIаяха,

Соьца кIеззиг Iийна.

 

Хьо дIаяха.

ХIунда? Хууш вац-кха.

НеI ю цIийзаш,

Елха ийзош цкъацкъа.

НеI ю цIийзаш.

Гура юккъе лоьцуш,

Дог сан хьийзош,

Делхош – дIа ца хоьцуш.

I978 шеран март беттан 25 де

 

 

* * *

Шуьйрра делладеди бIаьргаш ненан,

Со цIеххьана кхачарх яьлла цец и.

Цу бIаьргаш чохь бац-кха цхьа а кхерам.

Цу бIаьргаш чохь хазахетарш севци.

 

Ненан бIаьргаш дац-кха хIинца гIийла.

Цу бIаьргаш чохь – ирс ду, доцуш доза.

Цу бIаьргаш чохь – цIена, даккхий, сирла

Iежаш санна, хазахетарш кхозу.

Хоттане, 1974 шо

 

 

* * *

Бовха бу-кха безам… Цуьнан ялхо

Ду-кх сан къоналлина мел луург.

Наггахь, оьшуш меттиг хилча, малхо

Йоьху цуьнга йовхо юхалург.

 

Шовдано и лору шел а цIена,

Лам бу хьоьгуш цуьнан локхаллех.

Са ца доIуш аьрзу – къона, къена –

Яла ца ло цуьнан баххьел тIех.

Хоттане, 1976 шо

 

 

* * *

Бакъо ю цу диттийн гIаш эго охьа

Гуьйренца, ткъа бIаьста – шайн заза даккха.

ХIунда яц сан бакъо, алахьа ахьа,

Лаьмнашкахь хьан цIарах цхьа ирзу даккха?

 

Бакъо ю цу механ буьйсанна хьекха,

Кор детташ, хьомениг, хьо самаяха.

ХIунда яц сан бакъо хьан лорах текха,

Дитташ кIел хьо ларъян, хьох иллеш даха?

МахкатIе, 1977 шо

 

 

* * *

Ховха бIаьсте. Цо язйинчу книжкин

Кехаташ ду диттийн сийна гIаш.

Ю и книжка синкъераме иштта,

Кхетар долуш муьлхха адамаш.

 

Цу книжкана юкъахь мох бу лелаш,

Хоьрцуш цуьнан сийна агIонаш.

Олхазарша лоькхуш йолу эшарш

Ду цу тIера зевне могIанаш.

Ведана, 1973 шо

 

 

* * *

Хуьлу дитташ, шаьш ца латош стоьмаш,

Ткъа уьш цкъа а цхьаммо ца до тергал.

Уьш ма лаьтта кхечу диттех хьоьгуш,

Шайн гIаш эгош, стаг ца вогIуш герга.

 

Мел дукха хан токхуш, шаьш дIалаттарх,

Муьста, мерза цара стом ца белла.

Халахета нах нисбалар лаьттахь,

Шайн ойланийн заза маргIалделла.

Хоттане, 1973 шо

 

 

НАНА-АЬРЗУ

 

Iажаркх-буц тIунъелча суьйренан тхишлахь,

Кху цIенчу дахарехь цхьанна-м наб ца кхета.

ХIай Нана-аьрзу, хьо тховса ма йижалахь,

Хьайн кIорни яйъи ахь, суна хьох къахета.

 

Инзаре мохь бетташ суьйренан кIуьралахь,

Хьайн накха бетта ахь бузучу малхах.

Хьан доьхна дог Iийжош, тIехъюьйлу кIорнеш,

Ткъа, хьайниг цаьрца яц – хьо йиси цхьалха.

 

Ма лаьа хьо хьаста буьйсанна беттан,

Хьан дагчу дIакхето сайн ирсе гIан.

Ма лаьа сахаддалц хьоьга мохь бетта:

«ХIай Нана, со вай и-м хьан вайна кIант!».

1977 шеран июль

 

 

НОХЧИЙЧОЬ

 

Iаьно сайна ваIда делча лош а, шаш а дала,

Хьожур вара ломан бохь со айбан генна хьала.

 

Нагахь санна, сайгахь сийна хIаваъ хилча шортта,

Г1ур вара со анайистан сийна доза шордан.

 

Аса-м, тIулгаш лехьош хи тIехь йинчу массо хьерахь,

Махкахь алсам доккхур дара дедайн бIаьвнийн терахь.

 

Хьун кхио сайн таро хилча, йоцуш пепнийн къелла,

Цунна уллехь юьллур яра ас цхьа нохчийн эвла.

 

Хенан иэсехь дIа ца дойтуш йолуш йолчун доь а,

Лаьттахь ас дIахIоттор яра кхин цхьа Нохчийчоь а.

Хоттане. 1982 шеран январь

 

 

* * *

Баркалла со нохчи кхолларна, Дела!

Сица а, цIийца а нохчи ву со.

Сан деден бIов ю сан дозаллин эла,

Эхь-бехк а, гIиллакх а цо суна ло.

 

Синметтехь Iалашбеш къоман тIеIаткъам,

ТIанк аьлла нохчаллех вуьзна со ву.

Хало тIехIоьттича, ца бо ас латкъам:

Собар – сан толаман меттамотт бу.

Баркалла, со нохчи кхолларна, Дела!

Ахь дIа ца дайтарна нохчаллин доь.

Лаьттина, лаьттар ю, лаьтта цундела

Маршонан гIап хилла сан Нохчийчоь!

Хоттане, 1981 шеран февраль

 

 

САЙН НЕНЕ

 

Хебарша юьхь-сибат оху хьан, нана,

Шераша месаш йо хьан тIеттIа сир.

Сиркхонийн халбата хьо хиъчахьана,

Хаьдда сан къоначу синтеман тхир.

 

Комаьрша догучу хьан дагна гонах

Дикалло яьккхина шен дашо тир.

Ас дагахь Iамийна хьан амат къона,

Къизачу хене и ца дайта шира.

 

Сан нана, мел жима яр-кха хьо хIетахь.

Ма сиха дIаели и мерза хан!

ХIинца-м хьо хеназа алссам Iа меттахь,

Хорам беш йогучу ойланна сан.

 

Халла бен ца йолу уча я ара,

Шеконца хьайн дегIе ладоьгIуш Iа.

Ас хIун дан дезар-те хьо яцахьара?

ХIун дийр ду-техьа ас хьо йодахь дIа?

 

Хьо лаза хьакхийча, ас бала лов-кха,

Гу санна, лахло-кха сан хьаштийн лам…

Хьоьл хьалха вер ву со тIаьххьарчу новкъа,

Хьоьл тIаьхьа дуьненах ца баккха чам.

Хоттане, 1981 шеран апрель

 

 

САН НЕКЪ

 

Сан некъ – хьо бу суна, теша,

ГIулч иръен аьлха.

Ахь кхоьхьу сан ирсан беша

Серлонаш маьлхан…

 

Сан некъ, хьоь сатуьйсуш даим

Анасиз лаьтта –

Стигалх дIа ца оьйтуш дай и-м

Вайн къинойн латта…

Сан некъ, ахь гаре сатуьйсу

Хьайн ваша – догIа…

Iаьржачу мархаша луьйсу

ГIаргIулийн могIа…

 

Луьсту ахь гарш, новкъадахарш,

Ойланаш ячош,

Гергарчийн Iожаллеш, дахарш,

Безамаш, ачош…

 

Сан когех хьожа а йохуш,

КIамво ахь кхерста.

Ойланаш сан акха йохуш,

Хьо керта леста.

 

Хетало хьан галцаш наггахь:

Цкъа – вон, цкъа – дика.

Хьайна сан гIулч-болар магахь,

Абаде со вига…

 

Сан дегайовхонаш лаьтта

ДIо хIуьцIий-чIуьчIехь…

Бижахьа, сан некъ хьо, лаьтта –

Сан кхиэлан куьцехь…

 

Хьайн кераюккъе со виллий,

Хьуо суна хьиеха…

Сих-сиха олуш сайн илли,

Со хьоьца веха…

Хоттане, 1982 шеран март

 

 

ХЬЕКЪАЛЕ ЛАТТА

 

Моллас дIанисбешшехь упханийн лами,

Шабарца лаьтто а элира «Амин».

 

Коша тIе буттушехь хих буьзна чами,

Лаьтто а шабарца элира «Амин».

 

Чурта тIе язъелча дахкаран ами,

Элира шабарца лаьтто а «Амин».

 

Мохь тоьхнна доIа дан хилча а аьтто,

Со теша, и дийр ма дацара лаьтто.

 

Велларг а, шех терра, тийна гуш, атта

Кхетара веллачух хьекъале латта.

Хоттане, 1980 шеран октябрь

 

 

***САН ДАХАР

 

Хаьржина ваьлла со дахаран некъ,

Лен йоцу Iалашо лаьцна –

Ца тоьлу стигларчу гIаргIулел лекъ,

Мел хиларх и атта лаьцна.

 

Шал-шера къаьсташ бу сан иллин мохь,

УгIарехь дерачу дорцан.

Лууш ву со талла кхолламан бохь,

Цхьаьнгге а ца доьхуш орца.

 

Арешна, тогIешна бетта ас букъ,

Ирхенаш эшаян Iемаш, –

Хала ду тIаьхь-тIаьхьа мел доккху дукъ,

Дазделла сан иллин тIемаш.

 

IаьнтIехь ас чилла лов, ткъа аьхка – тов,

ХIетте а ца лаьа тиекъа.

Емалдо шахьарийн урамийн зов,

Татано ас бечу некъан.

Тийналла йохош ду сан гIулчийн дур,

Дегадеш хIаваан пиллиг.

Букъ тIехьа буьтуш сайн эшамийн мур,

Некъ барехь дуьллу ас бIиллиг.

 

Хууш ву, сайн болар ас даккхахь гал,

Там бу кху тIулгаш тIехь вожа.

Цундела ца йо ас Iалашо мал –

Лепа и, малх санна, можа.

 

Кхета со, каглахь сан кхолламан таж,

Лам соьга хьожур бу гома.

Делахь а, теша со: и бац сан кхаж!

Дала со кхоьллина тIома!

 

Цхьаммо цкъа керстйича сан некъан лар,

Ас дина гIалаташ лоьхуш,

Сан некъан жамI дийр ду сан къомо лар,

ДоIанехь со Деле воьхуш.

 

Мила ву Iалашо ца лехнарг цкъа,

Хотталахь бертал а оьгуш?

Ца гIатта ца лиънарг мила ву, ткъа,

Горавоьжна Iуьллучух хьоьгуш?

 

Ас лоьцу сайн некъан халонан лаг,

Хьуьнарца сайн дегI а дулуш.

Со хьанна хетар ву дуьненчохь стаг,

Вацахь сайн ницкъах бIобулуш?

 

Сан сийдеш гIаьттина сан некъан чан

Хьестало, белшаш тIе хуьйшуш.

Ас кIадо ца йо-кха сайн болар дан,

ГIулчашца чаккхармаш Iуьйшуш.

 

Дахаран некъ бо ас, ирбина бIаьрг.

Хуьлда сан Iалашо гIоза!

ДIо хьалха хир-кха цхьа билгало, хьаьрк –

Сан некъан чаккхенан доза.

Хоттане, 1982 шеран апрель

 

 

ПОЭТАН КХОЛЛАМ

 

Дуьххьара ша Лаьтта воссийна илланча Дала,

Хетарехь, хьакъ вина дуьненан къаьмнашка ала:

«ДегIан чарх сайн берта яхале Iожаллин кхашца,

Суо виц ца вайта ас шун синош къагор ду дашца».

 

Цул тIаьхьа дуьненчохь мел йоккха зама дIаяьлла,

ХIетте а керла мел веанчу поэто аьлла:

«ДегIан чарх сайн берта яхале Iожаллин кхашца,

Суо виц ца вайта ас шун синош къагор ду дашца».

 

Иллешкахь зов дуьйлу дог Дала суна а делла,

Цундела со а ву тахханехь ала кечвелла:

«ДегIан чарх сайн берта яхале Iожаллин кхашца,

Суо виц ца вайта ас шун синош къагор ду дашца».

Ведана, 1982 шеран январь

АДАМАШКА

 

Цхьанна а гиний-те, буьйсанех иэдеш сан денош,

Гуьйрено лайн чимаш, ткъа Iаьно можа гIаш Iенош?

 

Цхьанна а хаьий-те, хьунаре сан болар делош,

Мила ю сан некъийн чевнашна дарбанаш лелош?

 

Сахалин-гIайрене муьлхачу кхожо со тесна?

Дахаран хеттаршна жоьпаш а ас муха эцна?

 

Адамаш! Мацца-ъ со дIавоьдуш эхартан пана,

Ас шуна яржийна юьтур ю сайн иллийн кана.

 

Амма мел лерина листарх сан оьмаран жайна,

Цхьанна а хуур дац ас мичахь хIун бала лайна.

 

Цундела ма мотта со ваьхнехь, ца лелош хIилла,

Диканах вуон къасто ца хаъал со Iовдал хилла…

Талдысай, 1982 шеран июнь

 

 

БЕРАЛЛИН БIАРЛАГIАШ

 

Акхтарг лаьтта, стигла хьоькхуш нуй,

Малхо хьоьсту винчу цIийнан пенаш.

Бераллино дагчу тесна суй,

Корехь леста боллан сийна генаш.

 

Сан бераллин махехь леста гIаш,

Дуьне ма-дду Iена маьлхан борза.

ЦIенкъахь ловзу дашо IиндагIаш,

Царна тебаш Iа тхан цициг къорза.

 

Серладохуш сан ойланийн ткъес,

ГIайби бухахь лепа ненан туьйра.

Доггах толлуш дицлур доцу иэс,

Сан бералла лела когашIуьйра.

 

Бераллино дагчу тесна суй,

Корехь леста боллан сийна генаш.

Акхтарг лаьтта, стигла хьоькхуш нуй,

Малхо хьоьсту винчу цIийнан пенаш.

Хоттане, 1981 шеран май

 

 

НЕНЕ

 

Сан нана, дIавоьдуш, ас дуьту хьуна

ТIехь беттан бос богу сайн иллийн жайна.

Цу юккъехь сан дегайовхо ю хьуна,

ХIоара баланза кIен буьртиг санна.

 

Шорделла, ас гулъеш дахаран баккхал,

Ас тIехьерчийначу декхарийн тIорказ –

МогIанийн деши сан хилахь уьш таккхал,

И хьош хьо декхарийн дайшна тIе гIор-кха.

 

Хьан кхерчан цIарца ас лалийна гIура,

Хьан куьйгийн токхонца эшийна гIело.

Хьоьца ас баьккхина дахаран мур а

Хиллера безаш ас гитоьхна лело.

 

Весет деш ас дуьту хьуна, сан нана,

Даймехкан стиглара седарчийн абат.

Хуур ду хьуна ахь и дешчахьана

Мел гена хиллера со ирсах Iаба.

Хоттане, 1981 шеран апрель

 

 

* * *

Чуйожа кечъелча санна ю стигал

Пепнаша сецаеш баххьашца шайн.

Мархаша дIакхаьлли беттасин хингал,

ХIаваэхь лайн чимаш хьаьвзича дайн.

 

Кехатах тера ю лайн шера аре,

Цунна тIехь хьан лоран йоза ду гуш.

Ма гIохьа, ма гIохьа къастаре маре,

Дорцо дIахьулдича безаман гIуш.

 

Сайн дагна дарба деш хьун яцахьара,

Ас муха ловр яра ахь йина чов?

Сан даго ха хорцуш, мох хьаькхча арахь,

Ма сиха шелъели хьан беснийн тов.

 

Хьо юьгуш, баханчу некъа тIе даьлла,

Хьан лараш ягаръеш лайн хьоза го.

Безаман малико, ойлане даьлла,

Оьгучу лайн чимех седарчий до.

 

Тийналло дIадаьхьча массо а тата,

Со деган гIовгIанца хьун екош ву.

Сан дегIах хьекхалун лайн чимийн гата

Къоьжачу марчонах мел тера ду.

Хоттане, 1981 шеран декабрь

 

 

* * *

Муьргийн цIийша юьзна коьллаш,

Декъа шах-ших когаш кIел.

ГIаш ду оьгуш уггар тоьлларш,

ТIомахь махо дохуш пел.

 

Йоьду, сира стигал хедош,

Йоккха тоба гIаргIулийн.

Вовшийн дезар халла къедош,

Вайша вовшийн чIогIа зийна.

 

Йогу гIанийн можа алу,

ТIе «хIуп» бохуш дерзано.

Вайга ваьснийн муьста талу

Марзоне ца дерзало.

 

Догу шийла туьтеш тхинан

Мажъеллачу бацалахь.

Ма къа ду вайн уьйран синан

Вай хердалар ла ца лахь.

 

Вайн къастаро тесна Iеха

Цкъа а ца леш хир бу-те?

ХIара гуьйре – некъ бу беха

Суна тIера хьуна тIе…

Хоттане, 1981 шеран гуьйре

 

 

* * *

Iомо седарчийн ага техкадо,

Махо Iеханийн кохкарш хедадеш.

Батто стигалахь нека чехка до,

Дато нуьрца шен бода меда беш.

 

Хан дIайоьду ша яьлла Iодара,

Новкъа йоху и шерийн секхаша.

Буьйса йоьссина кху сан кIотара,

Лела IиндагIаш – уьдуш, текхаш а.

 

Ахьа-м ойланехь васт сан къехкадо,

Луьста доцу хьайн бIаьрхиш ледадеш.

Iомо седарчийн ага техкадо,

Махо Iеханийн кохкарш хедадеш…

Победино, 1979 шеран аьхке

 

 

Ещё одна Чечня

 

Пусть мне зима сулит снега и горы синих льдов –

Я только выше подниму вершины наших гор,

Пусть синий воздух мне дадут, пусть будет он везде,

Я к горизонту поспешу – раздвинуть горизонт.

И старых мельниц жернова по свету соберу –

Построю башни из камней, как возводили встарь.

И лес взращу, среди чинар опушка пусть лежит,

На ней чеченское село счастливое стоит.

И пусть Чечня живет в веках – я ей не изменю,

Но я создам в своих стихах еще одну Чечню.

 

(Перевела с чеченского Татьяна Дедич)

 

 

* * *

Любви горячей верными рабами

Зовутся моей молодости сны.

И даже солнце с гордыми лучами

Сиянье у неё берёт взаймы.

 

И чище родника она струится,

И выше гор заоблачных седин.

Без отдыха в полёте даже птица

Не может пересечь её вершин.

 

(Перевела с чеченского Анна Дудка)

 

 

* * *

Мысли цветные рождаются часто во мне:

Синие – неба безбрежно-высокого цвет,

Черные мысли – как ямы, зияют в земле,

Красные мысли – как будто закат и рассвет...

 

Серые гасят, к несчастью, мой тихий покой,

Тучи сгущают на небе и шлют темноту,

Душу тревожат, терзая до боли шальной,

Видеть мешают мне жизни своей красоту!

 

Белые мысли светлы и жемчужно-чисты,

Те, что надежду на счастье дают и мечту,

Гонят плохое, что выползло из суеты,

И помогают мне в людях узреть доброту!

 

(Перевела с чеченского Людмила Шарова)

 

 

* * *

Давай пронзающую боль на две души распределим,

Пускай уменьшится она, исчезнув в прошлом, словно дым.

 

Деревьев нежную листву давай разделим, не скупясь,

И в доли равные возьмем сосулек ледяную вязь.

 

Коль согласишься, пополам полей разделим тишину,

Что цедят росы в горсти трав, встречая раннюю весну.

 

Разделим – хочешь? – на глазок небес высокий каравай,

И лучший жизненный кусок тебе достанется, давай.

 

Еще разделим меж собой небесный плод – айву Луны,

Ее нездешний терпкий вкус навеет сладостные сны.

 

А если возражений нет, разделим мы судьбу навек,

Чтоб в одиночестве своем не мыкал горе человек.

 

(Перевела с чеченского Татьяна Дедич)

 

 

Болезнь матери

 

Словно горный камнепад грянул с высоты,

Я ли, я ли виноват в том, что плачешь ты?

В плен тебя болезнь взяла, и взяла всерьез.

Сердце сына – не скала и дрожит от слез.

 

Ранил душу без вины глаз немой укор.

Слезы, словно валуны, покатились с гор.

Сгинет пусть твоя болезнь в пропасти без дна,

Пусть пошлет благую весть сердцу тишина.

 

(Перевела с чеченского Татьяна Дедич)

 

 

* * *

Кровью хлещет куст калины,

Листья падают, безвинны.

Разрезают мякоть неба

Журавлей тугие клинья,

Листья падают, вздыхая,

На ветру ломая крылья.

И горят, как будто раны,

Грозди алые калины.

 

Гасит дождь дыханьем влажным

Разноцветье листопада.

Нам приятны эти пытки –

Полувздохи, полувзгляды.

Гасит дождь сырым дыханьем

Красно-жёлтых листьев пламя.

Пусть обида не разрушит

Связь тончайшую меж нами,

 

На лугах, как прежде росных,

От тоски желтеют травы.

Пусть не впитывает сердце

Отчуждения отраву.

Гаснут солнечные блики –

Здесь всему выходят сроки —

И разлуки повилика

Увядает у дороги.

 

(Перевела с чеченского Татьяна Дедич)

 

 

* * *

Ты обещала, что придешь,

Но слова так и не сдержала!

С небес пролился звездный дождь,

Луна тарелкою упала

И разлетелась на куски

На белом камешке тоски.

 

(Перевела с чеченского Татьяна Дедич)

 

 

* * *

Леса совсем не схожи меж собою:

Дубрава, ельник иль сосновый бор.

Они все хороши, но я, не скрою,

Влюблён в одну берёзу с давних пор.

 

Всегда бела берёзовая роща!

Готов твердить я до скончанья дней,

Что если песня на неё похожа,

То это песня юности моей…

 

(Перевел с чеченского Мансур Яниль)

 

 

* * *

Мы с тобой не вместе. Рядом дышит грусть.

Не учу я больше грёзы наизусть.

 

Хвои ель лишилась. Ливень тихо смолк.

Ссоры кипяток я остудить не смог.

 

Соловьи запели песни без тепла.

И по части сердца трещина прошла…

 

(Перевел с чеченского Мансур Яниль)

 

 

* * *

В раздумьях рождая неясную жалость,

Зелёное лето проворно умчалось

Под плач перепёлок в тревожную даль...

Поля подпоясав ручьёв поясами,

Заполнив пространство небес журавлями,

Закуталась осень в туманную шаль.

 

Листая шагами ущелья и сопки,

В траве проложу я новейшие тропки,

Глазами лаская сырое жнивье.

А вам, журавли, на далекой чужбине,

Как мне самому, померещится ныне

Под крыльями вашими счастье мое.

 

Я вас, журавли, заклинаю стократно:

Весною все вместе вернитесь обратно,

Оставьте раздолий чужих закрома.

Я здесь отмечаю и радость, и тризну,

И знаю, что я не покину Отчизну,

Когда наступает родная зима...

 

(Перевел с чеченского Мансур Яниль)

 

 

* * *

Льется стылый дождь на землю рьяно,

Грусть крылом стучит в мое окно.

Отчужденье нас коснулось рано –

Сердцем слышу, как шипит оно.

 

Ты в мои доверчивые строки

Вникни, отчуждению назло.

Улетит тогда в дождя потоки

Грусти чёрно-серое крыло…

 

(Перевел с чеченского Мансур Яниль)

 

 

* * *

Имеет право лес цвести весною,

А осенью ронять листву-красу.

Я не решаюсь в честь тебя, не скрою,

Одну делянку вырубить в лесу…

 

Повеса-ветер смеет дуть ночами,

И прерывать твой сон, стуча в окно.

И я хочу будить тебя стихами,

Но мне такое право не дано…

 

(Перевел с чеченского Мансур Яниль)

 

 

* * *

В туманно-серых буднях нет веселья,

Царит унынье под небес шатром.

Ешё одна ненастная неделя

Прошла над нашим маленьким селом.

 

Шагает ветер, как крестьянин, в поле,

Считая кукурузные снопы.

Мы оба знаем, что не в нашей воле

Убить разлуку, выкрав у судьбы…

 

Озябли под дождём деревья сада

И стонут безголосо, как во сне…

И превратился шелест листопада

В мольбу твою последнюю ко мне…

 

(Перевел с чеченского Мансур Яниль)

 

 

* * *

В ту ночь сияла полная луна,

Ныряя тихо в тишине бездонной.

Как каравай, кругла была она,

С ней рядом тучи двигались колонной.

 

Ночная птица, в унисон мечтам,

Рулады счастья выводила тонко.

«Давай луну разделим пополам», –

Сказала ты и засмеялась звонко.

 

…И этой новой ночью надо мной

Луна взошла, но лишь наполовину.

Теперь я без тебя в тиши ночной

Второю лунной половинкой стыну…

 

(Перевел с чеченского Мансур Яниль)

 

 

* * *

Светлый вечер льет прохладу

И питает ею даль.

Всю неделю, как награду,

Сердце пестует печаль.

 

Я приду, заране зная,

Что ты ждешь меня, родная.

 

За капкан любви считая

Шёлк твоих горячих щёк,

Встречу я, как зов из Рая,

Чуть заметный твой упрёк.

 

Щёк твоих волшебным жаром

Я в душе горжусь недаром…

 

Оберни своей улыбкой

Яркий сверток дум моих.

Ты не верь кручине зыбкой:

Нрав ее и крут, и лих.

 

Наша встреча – дело Божье.

Я приду к тебе попозже…

 

(Перевел с чеченского Мансур Яниль)

 

 

* * *

Когда в горах свирепствуют лавины,

И ветер воет, навевая жуть,

Орел, листая крыльями вершины,

Не прерывает свой высокий путь.

 

И если, в острых скалах ранив крылья,

Он упадет на землю с высоты,

Орел кричать не станет от бессилья,

А лишь умрет – без слёз и суеты.

 

Я помню, как в младенческие годы

Мне мать моя твердила, как урок:

«Крушить свои напасти и невзгоды

Учись у горного орла, сынок …»

 

(Перевел с чеченского Мансур Яниль)

 

 

* * *

Собрав своих слов поголовье,

Я в честь тебя песню пою.

Мой образ держи в изголовье:

Он память согреет твою.

 

Взбодри же мелодию страсти,

Добавив свой голос живой.

Пусть беды твои и напасти

Уйдут по дороге кривой…

 

Пишу я весенние строки,

Глаза воспевая твои.

Обвей моей жизни дороги

Дыханием знойной любви…

 

(Перевел с чеченского Мансур Яниль)

 

 

* * *

Я подарю тебе ветви зелёной чинары,

Цветом весенним увенчаны будут они.

Звонкою песней воспев нашей юности чары,

Я приведу к тебе счастья высокого дни.

 

Я и луну подарю тебе – круглую дыню,

С нею и звезды – серебряных тыкв семена…

Я не приемлю разлуки с тобою пустыню,

Ты мне дана небесами на все времена…

 

(Перевел с чеченского Мансур Яниль)

 

 

* * *

Я в снах своих вижу берёзы Чечни,

Как в белом тумане, толпятся они.

 

Судьбы своей знаки мне снятся везде,

Как тихие звёзды в озёрной воде.

 

Приходят в мой сон и родительский дом,

И туры в горах, и родник за селом.

 

Мне мнится, что будто во сне я живу,

И вижу фальшивый мираж наяву…

 

(Перевел с чеченского Мансур Яниль)

 

 

 

 

Комментарии  

 
0 #1 Ильман 19.07.2015 04:01
Дела реза хуьлда шуна Юсупов Ибрах1иман кхолларалла йовзийтарна! Иштта, цуьнан дахаран некъах лаьцна йолу статья а зорбане яккхарна! Дала аьтто бойла НАНА журналан редакцехь къахьогуш болчу балхахойн кхин д1а йолчу ханна а! Лерамечу маршаллица 1илман.
Цитировать
 

Добавить комментарий


Защитный код
Обновить

©НАНА: литературно-художественный, социально-культурологический женский журнал. Все права на материалы, находящиеся на сайте, охраняются в соответствии с законодательством РФ. При использовании материалов сайта гиперссылка на сайт журнала «Нана» обязательна.
Поддержка сайта